Przestrzeganie przez organy władzy publicznej przewidzianej w ustawie z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców naczelnej zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy (Dz.U.2019.1292 t.j. z dnia 2019.07.12)

Niejednokrotnie każdy pełnomocnik współpracujący z klientem, zwłaszcza z przedsiębiorcą, miał do czynienia z postępowaniem kontrolnym prowadzonym przez organy władzy publicznej takimi jak: Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Urząd Kontroli Skarbowej, Państwowa Inspekcja Pracy oraz inne. Niniejszy artykuł ma na celu rozważanie czy w trakcie postępowania kontrolnego organy te, przestrzegają zasadę w postaci domniemania uczciwości przedsiębiorcy, która to została wyrażona w ustawie z dnia 6 marca 2018r. – Prawo przedsiębiorców. Przedmiotowa ustawa niejednokrotnie nazywana „konstytucją biznesu”,  zgodnie z  stanowiskiem Ministerstwa Rozwoju ma stanowić dla przedsiębiorców „kartę praw podstawowych” oraz ma za zdanie zwiększać świadomość przedsiębiorców w zakresie podstawowych zasad prowadzenia biznesu i przysługujących im gwarancji. Po 29 latach od transformacji gospodarki prawo dotyczące sfery przedsiębiorczości dojrzało do tego, aby reguły szczególnie ważne dla gospodarki zebrać w jednym podstawowym akcie prawa.
W centrum tych przepisów jest przedsiębiorca – prezentują one zestaw jego uprawnień i gwarancji, a także obowiązków Państwa i administracji wobec przedsiębiorców. Są napisane w duchu wolności gospodarczej[i]. Z treści uzasadnienia do projektu ustawy – Prawo przedsiębiorców wywieść można wniosek, że zasadniczym celem wprowadzenia zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy było wskazanie „dla organu władzy publicznej, że przedsiębiorca nie może być podmiotem z samego już założenia podejrzanym, co do którego suponuje się, że działa bezprawnie, nieuczciwie lub nieetycznie. Organ władzy publicznej musi w dobrej wierze zakładać, że przedsiębiorca przestrzega prawa, szanuje etykę i moralność publiczną oraz postępuje uczciwie w relacjach z innymi przedsiębiorcami, konsumentami i organami władzy. Wszelkie zaś odstępstwa od tej zasady stanowią wymagający przekonującego udowodnienia wyjątek. Takie podejście organów władzy publicznej zapewnia budowanie relacji między administracją a przedsiębiorcami opartych na zaufaniu i partnerskim wspieraniu rozwoju przedsiębiorczości”.

Zgodnie z wyrażoną w art. 10 wspomnianej ustawy zasadą domniemania uczciwości przedsiębiorcy: organ kieruje się w swoich działaniach zasadą zaufania do przedsiębiorcy, zakładając, że działa on zgodnie z prawem, uczciwie oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów. Jeżeli przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, organ rozstrzyga je na korzyść przedsiębiorcy. Wydaje się zatem, że z powyższej zasady wynika jednoznaczny wniosek dla organów władzy publicznej: organ zobowiązany jest przyjąć, że każdy przedsiębiorcza prowadzi działalność zgodnie: z zasadami uczciwej konkurencji, poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych interesów innych przedsiębiorców i konsumentów, a także  zobowiązany jest do poszanowania oraz ochrony praw i wolności człowieka. A jak wygląda to w praktyce? Niestety z przykrością muszę stwierdzić, że ponad rok od dnia wejścia w życie „konstytucji biznesu” nieraz spotkałam się z sytuacją  gdzie organy, w trakcie postępowania kontrolnego, nie dość, że nie zastosowały wspomnianej zasady, to wręcz przeciwnie już na wstępie założyły, że przedsiębiorca prowadzi  działalność gospodarczą w sposób nieuczciwy.

Podsumowując, niewątpliwe ustawodawca wprowadzając w/w ustawę rzeczywiście wychodzi naprzeciw przedsiębiorcy, jednak stosowanie w praktyce przez organy władzy publicznej wspomnianej zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy nadal pozostawia wiele do życzenia. Z pewnością zgodzić się należy z poglądem, że przedsiębiorca nie będzie mógł w sposób efektywny oraz korzystny wpływać na rozwój gospodarczy kraju jeśli organy władzy publicznej nie zmienią swojego  podejścia do przedsiębiorcy uznając, że działa on w sposób uczciwy i na podstawie przepisów prawa.

[i]https://www.gov.pl/web/rozwoj/konstytucja-biznesu

Autor: Joanna Orłowska, radca prawny